Het franchisenemerschap vanuit systemische invalshoek bekeken: hoe ziet dat eruit?

We hebben allemaal zo onze eigen beelden over de voor- en nadelen van het franchisenemer-zijn of juist van in loondienst zijn. Uiteraard wordt dit vaak gekleurd door onze ervaringen. Bij Gezinshuis.com worden de trefwoorden gebruikt als: ‘de eigen regie hebben’, ‘proactief zijn’ en ‘de samenwerkingspartners als klant beschouwen’. Zo heb ik de laatste jaren vanuit systemisch
perspectief naar het ondernemerschap gekeken van de gezinshuizen. 

Ik vergelijk het wel eens met een bakkerij. Als je een bakkerij hebt en je gaat voor de bakker in loondienst aan de slag, dan ben je personeel en hoor je erbij.  Je hebt recht op een plek (al is het die van jongste knecht) in het bedrijf. Als je op een goede dag de krentenbollen verprutst, dan is er iemand die je uitfoetert of geduldig uitlegt dat je de volgende keer een kortere baktijd moet hanteren. De baas voelt zich verantwoordelijk, want hij heeft jou in dienst genomen. Hij is eindverantwoordelijk (hier gaat het over hiërarchie). 

Als je nog veel moet leren zal de baas je mogelijk wat langer onder zijn vleugels nemen en wat meer over je schouders
meekijken. Kortom er is aandacht voor de rangorde. Wanneer je hard werkt en een loyale werknemer bent, zul je je proeftijd doorstaan en als vaste kracht in dienst komen. Maar dan moet het wel in orde zijn voor wat betreft de balans van geven en nemen, dus niet alleen maar krentenbollen verprutsen en koffie drinken, maar ook een goede werknemer zijn.

Dan diezelfde bakkerij, die krentenbollen niet zelf bakt maar van een bedrijfje uit de buurt afneemt. Laten we het bedrijfje VOF noemen. Ze staan bekend om hun lekkere krentenbollen. Eerst was er een presentatie en proeverij. De bollen vielen in de smaak, de prijs was afgesproken en de afspraken over de hoeveelheid afname was ook geregeld. Hier is geen sprake van ‘je hoort erbij’, maar VOF is zelfstandig en dopt de eigen boontjes. Ze ontwikkelen ook een nieuwe bol, enkele ingrediënten worden vervangen. Wat vindt de bakker daarvan? Wordt dat hem wel gevraagd of meegedeeld of komt ie daar gewoon pas veel later achter? “Ja maar” zegt VOF dan “de kwaliteit is er alleen maar beter op geworden”. 

Daarentegen ontdekt de bakker dat hij nu bollen krijgt met veel meer noten in zijn krentenbol en daar was hij nou juist
allergisch voor, dus hij had dat liever niet gehad. Hier speelt dus ook de ontbrekende hiërarchie: de bakker is niet de baas over hoe de krentenbollen gebakken worden, maar hij heeft wel een afspraak met de VOF over het af te nemen product. En hij wil daar zeggenschap in / over hebben. 

Nu treffen we het in dit voorbeeld, want VOF heeft al vaker met dit bijltje gehakt en weet hoe dit aan te pakken. Over de meest essentiële veranderingen in bedrijf, prijs en ingrediënten van de krentenbol neemt hij contact op met de bakker. Niet om
goedkeuring, maar om zeggenschap te geven, om vertrouwen op te bouwen. Zo werkt VOF aan de balans van geven en nemen. Na verloop van tijd is bij beide partijen zoveel vertrouwen dat men ook steeds beter weet waarover wel of niet zeggenschap nodig is.

Voor de geïnteresseerden: De 3 Systemische Wetten:

1. Binding: iedereen heeft evenveel recht op een plek in het systeem / ieder hoort erbij

2. Volgorde: in het systeem is een rangorde /  de oudsten eerst

3. Balans in geven en nemen

Een of meer van deze wetten in een systeem kunnen in de knel komen, dan ontstaan dynamieken. De richting van die
dynamieken is erop gericht om herstel in evenwicht van het systeem na te streven en het voortbestaan van het systeem veilig te stellen.

Annemieke de Vries, December 2010